XXI. MENDEAN ESKOLAK BETE BEHARKO LITUZKEEN XEDEAK
1970.urtetik aurrera
hainbat lege ezarri dira, honako hauek dira lege horiek: Ley General de
Educación (1970), Ley Orgánica General del Sistema Educativo (1990), Euskal
Eskola Publikoaren Legea (1993), Ley Orgánica de la Calidad de la Educación
(LOCE, 2002), Ley Orgánica de Educación (LOE, 2006) eta amaitzeko, 2013.urtean
LOMCE ( Ley Orgánica para la Mejora de la Calidad Educativa) legea ezarri zen.
-Ley General de
Educación (1970): lege hau Francoren diktadura bitartean onartu zen baina ez
zen ezarri 1980.urtera arte. Jose Luis Villar Palasik bultzatu zuen lege hau
eta hamalau urtera arteko derrigorrezko hezkuntza ezarri zuen. Lege honek
Espainiako heziketaren estamentuak modernizatzea lortu zuen.
- Ley Orgánica
General del sistema educativo (LOGE, 1990): Alde batetik, lege honek 1970eko LGE-ren amaiera suposatu zuen eta
bestetik, 16 urtera arteko derrigorrezko hezkuntza ezarri zuen beste neurri
batzuekin batera. Gainera, teknologia gehiago erailtzen duen hezkuntza bat
proposatu eta DBH maila sortu zuen lege
honen bitartez.
- Ley Orgánica de la Calidad de la Educación (LOCE, 2002): Jose Maria
Aznarren gobernuaren bitartean proposatu zen 2002.urtean. Lege honen helburua
Espainiako hezkuntza eraldatzea eta hobetzea zen gobernuaren arabera baina oso
berandu proposatu zen eta 2004.urtean Zapatero gobernura iristean geldiarazi
egin zen.
- Ley Orgánica de Educación (LOE, 2006): Jose Luis Rodríguez Zapateroren gobernuaren bitartean landu zen eta
2006 urtean argitaratu zen BOEn eta kongresuan onetsi zen gehiengoaren
aldekoarekin. Lege honek hiritartasunarentzako hezkuntza eta giza eskubideen
derrigorrezko eta ebaluagarri diren ikasgaiak barneratu zituen. Gaztelania eta
literatura 25 ordura murriztu ziren.
- LOMCE ( Ley Orgánica
para la Mejora de la Calidad Educativa) : LOEk eta
LOGSEK egindako proposamena da, erlijioari garrantzi akademikoa ematen diona
berriz ere, unibertsitateko bekak murrizten dituena, errebalidak berriz martxan
jartzen dituena eta eskoletan sexuen banaketa ezartzen duena. Lege hau oso
kritikatua izan da eta ondorioz hainbat manifestazio eta greba egin dira.
Gure iritziz, azken
lege honek (LOMCE-k) gure generazioari kalte egin diezaioke etorkizun gertu
batean, gure hezkuntzan atzerapena suposatzen du eta.
. Funtzio asistentziala ala hezitzailea
Alfredo Hoyuelosek dioen bezala
funtzioa asistentziala hau da: “Jaio eta lehenengo urteetan sortzen eta
egituratzen dira gizakiaren nortasunaren, adimenaren eta emozioen oinarriak eta
gizarte jarreren oinarriak. Une horretantxe egituratzen dira garuneko zelula
gehienak eta neuronen arteko konexio gehienak. Eta prozesu hori guztia behar
bezala osatzeko ezinbestekoak dira elikadura eta osasun egokiak edukitzea. Eta
horrez gain, berriki egindako hainbat azterlan garrantzitsuren arabera, jaio
eta lehenengo urteetan oso garrantzitsua da haurrek gizartearekiko
elkarreragina edukitzea eta ikaskuntzarako giro egokia eskuratzea, hartara,
jaiotzen garenetik berez ditugun ahalmen izugarriak garatzen laguntzeko.”
Hau da, funtzio asistentziala izango
litzateke haurraren oinarrizko beharrak asetzea, horien artean: jaten ematea,
pardela aldatzea, umearen loaz arduratzea, haiekin jolas egitea eta abar. Orain
dela urte batzuk behar hauek asetzen zituztenak gehienbat eskolak ziren
gurasoek denborarik ez zutelako baina gaur egun hori aldatu egin da eta
familiak inplikazio gehiago dute.
Funtzio hezitzaileaz hitz egiten
dugunean, haurra gizarteratzea, bere autonomia lortzea eta inguruaren bilaketa
sustatzea da, pixkanaka ezagutzak barneratzea.
Gure ustez, bi funtzioen arteko oreka
bat lortzea da helburua. Alde batetik haurraren behar fisiologikoak asetzea eta
bestetik, umea ongi heztea.
. Inguruan nagusi den kulturaren transmisio
hutsa ala gizartea aldatzea
Gure aburuz, herrialde bateko
kultura oso garrantzitsua da bertako herritarren izaeraren zati bat dela eta.
Horregatik herri batean integratzeko kultura ezagutu beharra dago, ezagutza
hori gurasoek, irakasleek, lagunek..transmititzen digute gure
egunerokotasunean.
Hezkuntzaren
helburua kultura transmititzea da baina gaur egun irakasle batzuek beren
ikusteko moduaren arabera azaltzen dute. Hauen ustez kulturan hainbat aldaketa
eta berrikuntza egin behar dira eta horiek irakasten saiatzen dira.
Amaitzeko, pentsatzen dugu egokiena
kultura den bezala transmititzea izango litzatekeela tradizioa ez galtzeko.
Horren gain, ikasleek beren ideia pertsonalak izaten eta sortzen ikasi behar
dute, gizartean dauden arazoei beraien kabuz aurre egiteko.
. Ikasten trabak topatzen dituzten ikasleei berebiziko
laguntza ematea ala ikasleen bikaintasuna garatzea.
Gaur egun guztiz ohikoa da edozein eskolatako klaseetan
arazoak dituzten ikasleak aurkitzea, bai atzerritarrak direlako, ezgaitasun
fisikoak, arazo mentalak, dislexia, AFN-H (Deficit de atención),..dutelako.
Ikasle horiek ikasteko oztopoak izan arren, kurtsoa
gainditzeko aukera berdina dute naiz eta horretarako laguntza gehiago izan
behar. Arazo hauek dituzten ikasleak eskoletan edukitzeak alde txarrak eta onak
ere baditu. Gauza onen artean atzerriko pertsona bat edukitzean kultura eta
ohitura berriak ezagutzea dakar, errespetua eta enpatia garatzen dira eta
elkarlana sustatzen da. Arazo mentalak dituztenekin, berriz, behar duten
laguntza eskaintzean guk daukaguna baloratzen ikasten dugu. Gauza onak dauden
arren, alde txarrak ere ikusten ditugu: atzerritarrek eta ezgaitasun mentalak
dituztenek klaseko hizkuntza maila eta erritmoa atzeratzen dute, kultur arazoak
sor ditzakete eta oinarrizko gaitasunaren garapena atzeratzen dute.
Gai honekin lotuta, esan beharra dago eskoletan maila
ezberdineko ikasleak daudela: emaitza onak ateratzen dituztenak eta emaitza ez
hain onak ateratzen dituztenak. Egoera honen aurreak irakasleek oreka bat
lortzen saiatu behar dira emaitza ezberdinak dituzten ikasleetan baina egia da
askok ez dutela lortzen. Gure ustez garrantzi gehiago ematen diete bikaintasuna
lortzen dutenei eta alde batera uzten dituzte besteak naiz eta hauek saiakerak
egin besteen maila lortu ahal izateko.
Azken finean, eskolaren helburuetako bat haurrak dituzten
gaitasunak garatzea da eta hori ez bada betetzen, haurrak ezingo du bere
bizitzan aurrera pauso bat eman. Horregatik ikasle guztiei berebiziko laguntza
eman behar zaiela uste dugu.
Maila ezberdinak egon arren pentsatzen dugu beste
motatako metodologia bat erabili daitekeela, adibidez ikasle batek gaia
ulertzen badu besteei azal diezaieke eta horrela aldi berean soziologia
garatzen egongo ginateke.
. Bi hezkuntza ikuspegi ezberdin: educare eta educere.
Termino hauek bi eredu ezberdinen berri ematen digute: educare hezkuntza kanpotik garatzen den
prozesua dela jakinarazten digu; hau da, ikaslea elikatuko du. Beste aldetik, educere hezkuntza prozesuaren egile
aktiboa bihurtzen du hezigaia.
Educare kanpotik barruranzko prozesua
da, hezitzaileak hezigaia edo ikaslea elikatzen du eta elikagai hori
hezitzaileak soilik dauka. Hezkuntza mota hau eskola tradizionaletan ematen
zen.
Educere hezigaia hezkuntza prozesuaren
eragile aktibo bihurtzen du, berak garatuko du bere ikaskuntza prozesua eta
hezitzailearen estimulazioa edo gidaritza jasoko du. Hezkuntza mota hau gaur
egungo eskola gehienetan ematen da.
Gure ustez, eskolek educere
sistema erabili beharko lukete hainbat egoeratan gaur egun ikasleei protagonismoa
eman behar zaielako eta irakasleak ikasleei lagundu behar diete oztopoak
gainditzen. Baina honetaz gain uste dugu educare
sistemaren ezaugarri batzuk beharrezkoak direla heziketa on bat izateko.
. Hezkuntza
eremuak (hezkuntza formala, ez-formala eta informala)
Etengabeko
hezkuntza bizitza osoan garatzen den hezkuntza prozesu jarraitu bezala
definitzeak eskola gunea baino haratago eramaten gaitu, beste gune sozial
batzuetan gara daitekeen zentzu formatiboa ere baloratzera eta hiru arlo nagusi
bereiztera eramaten gaitu.
Hezkuntza
formala: guztiz instituzionalizatutako kronologikoki mailakatutako eta
hierarkikoki antolatutako hezkuntza sistema da, hau lehen urteetatik
unibertsitateko azken urteetaraino hedatzen den prozesu intentzionala,
antolatua eta sistematizatua da.
Hezkuntza
ez formala: sistema formalaren testuingurutik kanpo egiten dena da, haur eta
helduei ikasketa mota zehatza eskaintzeko. Prozesu intentzionala da, antolatua
eta sistematizatua, maila baxuagoan.
Hezkuntza
informala: bizitzan zehar garatutako prozesuari deritzo. Prozesu honetan zehar
gizakiak eguneroko esperientzian eta ingurunearekin edukitako erlazioari esker,
ezagutza eta trebetasuna lortuko ditu. Gehienbat intentziorik, antolakuntzarik
eta sistematizaziorik gabekoa da.
. Umeen heziketaren ardura nagusia estatuarena ala familiena.
Bien papera argitu.
Nork du ardura nagusia umeen heziketan? Gurasoek ala
estatuak (gizarteak)? Galdera honek hainbat eztabaida sortu izan ditu etxean
edo eskolan ikastearen aldeko eta kontrako pentsaera ezberdinak dituzten
pertsonen artean.
Homeschooling bezala ezagutzen den hezkuntza mota
hau erlijiosoak eta ideologikoak Estatu
Batuetan sortu zuten eta Europarrak hezkuntza honen alde jarri ziren. Hasiera
batean, hezkuntza mota hau dirudun familietan garatzen zen, eskolen bitartez
pixkanaka planteamendu kolektiboa garatu den arte.
Homeschoolinga umea etxean heztean datza eskola alde
batera utziz eta ardura gurasoen gainean jarriz. Espainian oso kasu gutxi daude
praktika hau aurrera eramaten dutenak eta gainera oso kritikatua da, baina
beste herrialde batzuetan (Frantzian, Estatu Batuetan, …) normalizatuago dago.
Gure taldean gai honi buruzko iritzi berdina daukagu,
gure ustez ez da metodo egokiena haurrak hezteko. Eskolak eta irakasleak
hezteko prestakuntza bat jaso dute, etxean irakats dezaketen hainbat gurasok ez
dutena. Horrez gain, gurasoak oso lanpetuta daude eta agian bere seme alabek
dituzten beharrak asetzeko ez dira gai.
Gehitzeko, hezkuntza metodo honek hainbat desabantaila
dauzka: gelakideekin egon behar litzatekeen interakzioa falta da, umeek ez dute
talde lana egiten ikasten eta objektibitate gutxi daukate soilik beren gurasoen
iritzia dute eta.
Naiz eta kritika asko jaso dituen gai honek, badago beste
pertsona talde bat pentsatzen duena metodologia honek alde onak dituela. Horien
artean; hezkuntza ume bakar bati zuzenduta dagoela, umeek gehiago ikasiko
dutela, ikaslearen erritmoa errespetatzen da eta ez daude erakunde publikoen
menpe. Pertsona hauen iritziz ere, naiz eta kontrako iritzia dutenek pentsatu
etxean ikasten duten haurrek ez dutela beste haurrekin harremana, umeak beste
aktibitate mota batzuen bitartez erlazionatzen dira ( parkera joaten,
partikularretan, kirol ekintzetan, …).
Homeschoolingaren alde daudenak aldarrikatu nahi dute
etxean ikasten duten umeek ez dutela lortzen ikastetxe batean ikasten hari
direnen titulazio berdina, naiz eta maila berdina duten.
Amaitzeko, naiz eta gure ustez eskolak beharrezkoak
diren, egia da gurasoek ematen diguten heziketa oso garrantzitsua dela horrekin
batera haiek erakusten dizkiguten baloreak eta besteekiko errespetua.
- Ondorioak: Zuen ustez, zeintzuk dira XXI mendeko
eskolaren xedeak?
Historian zehar, eskolak asko aldatu dira eta ondorioz
haren xedeak ere nabarmen aldatu dira. Orain dela zenbait urte hezkuntza gaur egun
baino askoz zorrotzagoa zen eta metodologia aldatzen ari da (teoria gutxiago
eta praktika gehiago erabiltzen da).
XXI. mendeko eskolen xede nagusia ikasleei materialak
irakastea eta hauek ikastea da. Material hauei esker haurrek hobeki ikasten
dute eta errazagoa egiten zaie. Irakasleen funtzioa ikasleen beharrak asetzea
da eta hauei erakustea bizitzan zehar dauden aurre egiten, naiz eta horretarako
lan asko egin behar duten eta hainbat modu izan behar dituzten gauzak azaltzeko
eta ikasleei erraztasuna emateko.
Ikasleen iritziak eta nahiak kontuan hartu behar dira,
eta beren adinerako egokiak diren ariketak eta ekintzak egiten badira asko
motibatuko dira eta horrek emaitza onak lortzera eramango ditu.
Irakasleen funtzioa oso garrantzitsua da, beren jarrera
eta emozioek kalte egin diezaieke ikasleei eta horrez gain, gurasoek ere
garrantzi handia dute eta beraz ikasleek hauekin eduki behar duten jarrera
egokia izan behar da, egia da eta batzuetan gurasoak haurrak baino akzio
okerragoak izaten dituztela.
Bukatzeko, esan behar da gaur egungo eskolaren xedeak
askotarikoak direla. Lehenengo sozializazioa eskolan ematen dute haurrek,
denbora asko pasatzen baitute bertan. Gainera, eskolan balore asko lantzen
dituzte: errespetua, taldean lanak egiten jakitea, … Ez dugu pentsatu behar
eskola teoria ikasteko lekua denik, ezagutzak jasotzearen bitartez prozesu
mentalak heltzeko lekua dela esan genezake.
- BIBLIOGRAFIA
Camino, I, eta
Murua, H. (20/10/15) Hezkuntzaren teoria
eta historia liburua. Argitaletxea. Delta.
Hezkuntzaren teoria eta historiako
“homeschooling”-aren bideoa.
Hoyuelos, A. (2003ko urtarrila). 0-3 zentroak: hezkuntza eskaintzea helburutzat eta
ez laguntza eskaintzea. Honako webgune
honetatik berreskuratua: http://www.hikhasi.eus/artikulua/797
Klaseko ariketa fitxa(aldeko eta kontrako argudioak)
